Bouwstenen voor je Leadership Statement (deel 1)

Steeds vaker worden werknemers, teamleiders en directeuren gevraagd naar een personal leadership statement. In trainingen, coaching trajecten en op sollicitatiegesprekken word je gevraagd een persoonlijke missie te formuleren.  Van waar uit denk jij het verschil te gaan maken?
Storydesign, een onderdeel van storytelling, kan je helpen zo’n statement vorm te geven.
Vanuit een verhaalperspectief leg je met je statement de basis voor een scenario. Een scenario kent vier bouwstenen waarvan je bij het maken van je leadership statement gebruik kan maken: in deze blog de eerste van de vier: de situatie.

Verhalen beginnen meestal met het duiden van de situatie door het benoemen van tijd en plaats. Je weet wel: “Er was eens in een koninkrijk hier ver vandaan.” Het avontuur gaat van start met het destabiliseren van die situatie. Er wordt noodzaak gecreëerd voor verandering en die kan actief of reactief worden geformuleerd. Actieve noodzaak is er als de huidige situatie niet voldoet. De held moet of wil andere terreinen verkennen en op weg naar onbekende verten.
Actieve noodzaak komt van binnen uit en verraadt het verlangen naar groei, verbetering of innovatie.

De verandernoodzaak is reactief wanneer de positie van buiten af bedreigd wordt en de held in actie moet komen om zijn positie, de veiligheid van het dorp of het voortbestaan van de ‘Middenaarde-as-we-know-it’ te handhaven.

Leiderschap is gekoppeld aan verandering. Stabiele situaties vragen niet om leiderschap, hooguit om management. Het is nog maar de vraag of er in deze tijd nog stabiele situaties bestaan. Uit de enorme aandacht voor leiderschap en verandermanagement kunnen we afleiden dat iedere organisatie, en elk deel binnen de organisatie, zich voortdurend bevindt op ‘a burning platform’ (Conner, 1993).
Bij leiderschap hoort inzicht in de situatie van het hier en nu (waar bevinden we ons op dit moment en hoe zijn we hier gekomen?) gekoppeld aan de mogelijkheid van een ‘daar & straks’. Het duiden van de noodzaak voor verandering kan in een leadership statement de centrale plek innemen. Of die noodzaak actief is – willen veranderen omdat er ‘daar & straks’ nieuwe kansen liggen – of reactief – moeten veranderen om de concurrentiepositie of het marktaandeel te behouden – is vaak een kwestie van perspectief.

Aan schrijver en literatuurcriticus John Gardner (1933 – 1982) is de quote toegeschreven dat er maar twee premisses zijn voor een scenario. De premisse van de actieve verandering is ‘A man goes on a journey’ terwijl ‘A stranger rides in town’ verwijst naar de noodzaak voor een reactieve verandering.

once upon a time in the west

In Leone’s klassieker ‘Once Upon a Time (tijd) in the West (plaats)’ (1968) rijdt Charles Bronson met een trein de film binnen en zet de machtspositie van Henry Fonda onder druk. Vanuit de bestaande situatie bekeken is Bronson ‘the stranger’ en de spoorlijn is de metafoor voor het veranderende Wild West. De beschaving komt er aan en de gunslingers zijn een uitstervend ras.
Maar Bronson is ook de held van het verhaal die een ‘journey’ aanvaardt vanuit een sterke innerlijke noodzaak: Wraak nemen op de man die zijn broer heeft gedood. Perspectief dus.

In de Monomyth van Campbell (1948) volgt na het beschrijven van de ‘ordinary world’ de introductie van de ‘strange world’; de terra incognito waarin de held zich gaat begeven. De eerste interactie tussen ‘ordinary’ en ‘strange’ world is het startpunt van het avontuur.
In een goed verhaal is deze interactie tussen deze twee werelden onvermijdelijk en noodzakelijk. Het zit aan de start van het verhaal en wordt ook wel ‘motorisch moment’ genoemd. Het punt waarop alles in beweging komt.

De toekomst is per definitie een ‘strange world’. De leider, net als de held, kent deze terra incognito niet en hij doet er goed aan de toekomst te benaderen als onbekend en onzeker. Hij beschrijft de toekomst niet letterlijk maar verwoordt een visie (vergezicht) op een mogelijke positie (plaats) van de organisatie in een nabije toekomst (tijd).  Afhankelijk van de verandering wordt de visie reactief verwoord (hoe behouden we onze positie) of actief (hoe veranderen we onze positie). Het kiezen van perspectief is van belang.

The Wizard of OZWanneer je mensen duidelijk maakt dat er een verandering moet plaatsvinden omdat het bestaan wordt bedreigd dan wordt je niet geloofwaardiger door te stellen dat de verandering óók heel erg leuk is.
Andersom werkt  ook niet. Wanneer je mensen wil inspireren door het verwoorden van een gezamenlijk verlangen naar de toekomst, dan haal je met de toevoeging “en we moeten wel, want anders…” het  opgebouwde enthousiasme meteen weer onderuit.
Vaak is de noodzaak een combinatie  van willen veranderen en moeten veranderen maar wil je je statement krachtig maken dan hou je het short & simple en geldt het adagio ‘stick to the story’.

Wanneer het veranderen van de situatie belangrijk is in je personal leadership statement, biedt de bouwsteen situatie je  vier handvatten bij het formuleren:

– Duid de huidige situatie (positie van team, bedrijf, jezelf) vanuit een historisch perspectief.
– Duid de noodzaak voor verandering (actief dan wel reactief)
– Geef vanuit het hier & nu een visie op een mogelijk daar & straks.
– Kies perspectief en stick to the story

Dat is het startpunt van een scenario want je wil niet dat het hier bij blijft, je wil dat het duiden van de verandernoodzaak aanzet tot actie, tot handeling. En daarover gaat de volgende blog in deze reeks.

Binnen Storyline Alignment onderzoek ik het concept van True Stories: hoe we storytelling en klassiekers kunnen koppelen aan de thema’s organisatie & verandering, bedrijfscultuur en leiderschap. Over True Stories en andere projecten is hier op de homepage een aantal columns te vinden.

#bouwstenen#leadership statement#scenario#true stories

Comments

  1. Jochem - 29 januari 2016 @ 17:58

    Goed stuk. Mooi om vanuit het verhalen perspectief naar leiderschap te kijken. Stick to the story is dus een sleutel tot motivatie. Of reactief óf actief. Goed inzicht. En de quote ‘Stabiele situaties vragen niet om leiderschap, hooguit om management.’ is een fijne.

    View Comment

Geef een reactie

Your email address will not be published / Required fields are marked *